หางานเชียงใหม่ดีๆ……… ยาก? เห็นคนทำงานหลายคนออกมาบ่นว่า “ทำไมการ หางานดี ๆ ในเชียงใหม่ถึงยากจัง” ทั้งที่เชียงใหม่ก็เป็นหนึ่งในเมืองท่องเที่ยวที่ดังที่สุดในไทย แต่พอถึงเวลาหางานจริง ๆ ทำไมมันถึงยากกว่าเมืองใหญ่แบบกรุงเทพฯ? อะ เดี๋ยวก่อน หลายคนอาจจะรีบบอกว่า “ก็เพราะความสามารถไม่ถึงหรือเปล่า” แต่วันนี้เราอยากชวนทุกคนมาถกกันแบบเปิดใจ ว่าทำไมเชียงใหม่ถึงกลายเป็นเมืองที่การหางานดี ๆ กลับไม่ง่ายอย่างที่คิด
บทความนี้มาจากมุมมองของ “คนต่างจังหวัด” ที่ย้ายมาอยู่เชียงใหม่แบบไม่มีเส้น ไม่มีคอนเนคชั่น เช่าบ้านอยู่ ซื้อข้าวกิน ตื่นไปทำงานแบบคนทั่วไป เงินเดือนก็พอไปวัดไปวา ไม่ได้ดี แต่ก็ไม่ได้แย่ (อยากให้เข้าใจว่าเราเขียนจากมุมของคนหางานจริง ๆ ไม่ได้มองจากภายนอก) ตลอด 5 ปีที่ผ่านมา เราผ่านบริษัทในเชียงใหม่มาแล้ว 3 ที่ เลยอยากจะมาแชร์มุมมองของตัวเอง และชวนทุกคนมาถกกันว่า… ทำไมเชียงใหม่เมืองที่ทั้งดัง ทั้งคนอยากมาอยู่ ถึงหางานดี ๆ ยากนัก
หางานเชียงใหม่ดีๆ ยังมีอยู่ไหม
1. โครงสร้างตลาดงานเชียงใหม่ยังเล็ก ยังไม่โต
เรื่องแรกที่อยากจะแชร์ว่า หางานเชียงใหม่ดีๆ ทำไมถึงหายาก ขอเริ่มจากประเด็นสำคัญที่สุด ตลาดงานในเชียงใหม่ยังไม่โตตามความต้องการของคนทำงาน สวนทางกับจำนวนแรงงานที่เพิ่มขึ้น ทั้งคนเชียงใหม่ที่ไม่อยากย้ายออกไปทำงานที่อื่น และคนนอกจังหวัดที่อยากจะย้ายเข้ามาใช้ชีวิตและทำงานที่นี่
จำนวนคนในเมืองเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ แต่ “งาน” กลับไม่เติบโตตามอย่างที่ควรจะเป็น งานส่วนใหญ่ยังคงกระจุกอยู่ในสายโรงแรม การท่องเที่ยว และ SME ขนาดเล็ก ซึ่งผู้ประกอบการจำนวนมากไม่ได้มีกำลังลงทุนเรื่องบุคลากรเท่าที่ควร อีกอย่างเชียงใหม่ยัง ไม่มีอุตสาหกรรมหลักขนาดใหญ่ ที่ช่วยขับเคลื่อนตลาดงานอย่างจริงจัง ไม่มีบริษัท Tech, Finance หรือ Manufacturing ใหญ่ ๆ เหมือนในกรุงเทพหรือจังหวัดอื่น ทำให้ตลาดงานที่นี่ไม่ครบวงจร ตำแหน่งงานระดับโปรจึงมีน้อยมาก
ผลคือ… คนที่มีประสบการณ์หรือเป็นระดับมือโปร แต่ไม่อยากย้ายออกจากเชียงใหม่ ต้อง ยอมลดเงินเดือนตัวเองลง เพื่ออยู่ต่อ หรือไม่ก็ต้องตัดใจ ย้ายไปทำงานที่จังหวัดอื่นแทน
2. บริษัทรับเด็กจบใหม่ เพื่อกดเงินเดือน
ไม่แปลกเลย มันเป็นเรื่องจริงทั้งหมด หางานเชียงใหม่ดีๆ หายาก ปกติเงินเดือนสำหรับเด็กจบใหม่ในกรุงเทพฯ ว่าถูกแล้ว แต่ยัง แพงกว่าเงินเดือนระดับกลางในเชียงใหม่อีก ประเด็นคือ บริษัทในเชียงใหม่ชอบกดเงินเดือนพนักงาน โดยเฉพาะเด็กจบใหม่ เห็นประกาศงานทีไร วุฒิปริญญาตรี แต่เงินเดือนเริ่มต้น 9,000 บาท …เกินไปมากกกกกกก สวนทางกับค่าครองชีพในเชียงใหม่ที่ขึ้นทุกวัน ค่าห้อง ค่าอาหาร ค่าเดินทาง ทุกอย่างแพงหมด แต่เงินเดือนกลับนิ่งสนิท คำถามคือ… ทำไมยังมีคนยอมทำ ทั้งที่รู้ว่าไม่พอกิน?
อย่าลืมว่าเชียงใหม่เป็นเมืองที่ “ผลิตคน” ออกมาเยอะมาก มหาวิทยาลัยทั้งรัฐและเอกชนแน่นทุกพื้นที่หลายคนมาจากต่างจังหวัด พอเรียนจบก็ ติดใจการใช้ชีวิตแบบเชียงใหม่ ฟีลสโลว์ไลฟ์ ร้านกาแฟดี ๆ ธรรมชาติ อากาศ วัฒนธรรม นัดเพื่อนง่าย ใช้ชีวิตง่ายกว่าเมืองอื่น พอเรียนจบก็เลยอยากอยู่ต่อ even ถ้าเงินเดือนมันถูกมากก็ตาม ใครหลายคนยอมทำงานเงินเดือนน้อยเพื่อแลกกับการได้อยู่เชียงใหม่ แต่เอาจริง ๆ พอเข้ามาทำงานจริง…ก็ไปต่อไม่ได้ ไม่ใช่เพราะ “ทำงานไม่เก่ง” หรือ “ความสามารถไม่ถึง” เลย แต่เพราะ มันไม่พอใช้จริง ๆ ค่าใช้จ่ายในชีวิตประจำวันกัดเอา ๆ
มันไม่ใช่เรื่องเล่น ๆ คนทำงานก็ปวดหัว เจ้าของบริษัทก็เหนื่อย สุดท้ายทุกคนในระบบก็ลำบากเหมือนกัน
3. งานดีมีน้อย / การแข่งขันสูง / ตำแหน่งระดับโปรมีน้อย
อีกหนึ่งปัญหาที่เห็นชัดในตลาดงานเชียงใหม่คือ งานดีมีน้อย การแข่งขันสูง และตำแหน่งระดับโปรแทบไม่มี แม้ว่าจะมีคนเก่งพร้อมทำงานจำนวนมาก แต่โอกาสงานที่ดีจริง ๆ กลับมีจำกัด เพราะงานส่วนใหญ่ยังวนอยู่ในสายบริการ การท่องเที่ยว โรงแรม และ SME ขนาดเล็ก ทำให้สายงานอย่าง Tech, Creative, Finance หรือ Corporate มีให้เลือกน้อยมาก พอตำแหน่งงานที่ต้องใช้ทักษะหรือประสบการณ์สูงมีน้อย คนทำงานระดับโปรจึงต้องแข่งขันกันหนักทุกครั้งที่มีการเปิดรับ พอรวมกับความจริงที่ว่าองค์กรดี ๆ ที่ให้เงินเดือนดี สวัสดิการโอเค และมีโอกาสเติบโตจริงมีน้อยมาก ทุกครั้งที่บริษัทเหล่านี้เปิดรับสมัคร ก็จะมีคนแห่สมัครจนตำแหน่งดี ๆ กลายเป็นของหายาก ผลลัพธ์คือ งานดีมีน้อย คนเก่งต้องสู้กันหนัก ความเครียดสูงขึ้น คนที่ไม่อยากแข่งขันก็ต้องยอมรับงานที่รายได้น้อยหรือไม่ท้าทาย และท้ายที่สุดก็ทำให้ตลาดงานเชียงใหม่เติบโตช้ากว่าศักยภาพจริง เพราะไม่มีตำแหน่งระดับโปรเพียงพอรองรับ Talent ที่มีอยู่ในเมืองนี้
4. โครงสร้างธุรกิจเชียงใหม่ไม่พร้อม / ยังเป็น SME เป็นส่วนใหญ่
อีกประเด็นสำคัญที่ทำให้ตลาดงานเชียงใหม่ไม่โตจริง คือ โครงสร้างธุรกิจของเมืองที่ยังไม่เอื้อต่อการเติบโต เพราะธุรกิจส่วนใหญ่ยังเป็น SMEs ขนาดเล็กถึงกลาง ที่มีกำลังลงทุนจำกัด ทั้งเรื่องบุคลากร เงินเดือน สวัสดิการ และการวางระบบองค์กร ทำให้ตำแหน่งงานที่มั่นคงหรือมีเส้นทางเติบโตชัดเจนมีน้อยมาก นอกจากนี้ เชียงใหม่ยังไม่ใช่เมืองที่ “เอื้อ” ต่อการตั้งสำนักงานใหญ่หรือบริษัทขนาดใหญ่ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องโลจิสติกส์ การคมนาคม พื้นที่อุตสาหกรรม โครงสร้างพื้นฐานด้านเทคโนโลยี รวมถึงข้อจำกัดเชิงธุรกิจบางอย่างที่ทำให้บริษัทใหญ่ไม่เลือกมาตั้งฐานที่นี่ ผลลัพธ์คือ ecosystem ทางธุรกิจของเชียงใหม่ยังไม่แข็งแรงพอจะดึงดูดองค์กรระดับใหญ่เข้ามาลงทุน เมื่อไม่มีบริษัทใหญ่ ตลาดงานก็ไม่เติบโต โอกาสงานที่ดีจึงน้อย และตำแหน่งระดับโปรก็แทบไม่เกิดขึ้นในเมืองนี้
5. Remote work / Digital Nomad / โอกาสงานถูกแย่ง?
อีกประเด็นที่ถูกพูดถึงบ่อยขึ้นในเชียงใหม่ คือผลกระทบของ Remote work และ Digital Nomad ที่หลั่งไหลเข้ามาอยู่เต็มเมือง เพราะเชียงใหม่กลายเป็นเมืองฮอตสำหรับคนทำงานออนไลน์จากบริษัทต่างประเทศหรือบริษัทนอกพื้นที่ ซึ่งแม้จะดูเหมือนเป็นภาพของเมืองที่ทันสมัยและหลากหลายขึ้น แต่สำหรับตลาดงานคนท้องถิ่นแล้ว เรื่องนี้มีทั้งข้อดีและข้อเสียในเวลาเดียวกัน ด้านหนึ่ง Remote work ทำให้คนเชียงใหม่บางกลุ่มมีโอกาสได้ทำงานกับบริษัทใหญ่โดยไม่ต้องย้ายเมือง แต่ในอีกด้านหนึ่ง คนทำงานจากข้างนอกที่สามารถรับงานออนไลน์จากทุกที่ กลับทำให้โอกาสงานบางประเภทถูกแย่งไปแบบเงียบ ๆ โดยที่ตลาดงานท้องถิ่นไม่ทันตั้งตัว ยิ่งไปกว่านั้น ดิจิทัลโนแมดจำนวนมากที่เข้ามาใช้ชีวิตในเชียงใหม่ ก็ไม่ได้สร้างตำแหน่งงานใหม่หรือกระตุ้นตลาดแรงงานในเมืองจริงจัง เพราะพวกเขาเพียงเข้ามาใช้ทรัพยากรและคุณภาพชีวิตของเมือง แต่เงินเดือนและงานทั้งหมดอยู่ที่อื่น ผลลัพธ์คือ แม้เชียงใหม่จะเต็มไปด้วยคนทำงานออนไลน์ แต่ งานดีสำหรับคนเชียงใหม่จริง ๆ ก็ยังน้อยเหมือนเดิม และตลาดงานก็ไม่ได้เติบโตตามจำนวนคนทำงานที่เพิ่มขึ้นเลย
6. แรงงานไม่ค่อยลุกขึ้นสู้เพื่อสิทธิของตัวเอง
อีกหนึ่งสาเหตุที่ทำให้ตลาดงานเชียงใหม่เติบโตช้าแบบเรื้อรังคือ แรงงานไม่ค่อยลุกขึ้นสู้เพื่อสิทธิของตัวเอง ซึ่งต่างจากหลายเมืองใหญ่ที่พนักงานกล้าเรียกร้องมากกว่า ที่เชียงใหม่ หลายคนเลือกเงียบเพราะรู้ว่าตำแหน่งงานดี ๆ มีจำกัด ไม่อยากเสี่ยงถูกมองไม่ดีหรือกลัวเสียงานในเมืองที่ตัวเลือกมีน้อยอยู่แล้ว อีกทั้งหลายคนยังขาดความรู้เรื่องสิทธิแรงงานพื้นฐาน ไม่ว่าจะเป็นประกันสังคม สิทธิวันลา หรือเงินชดเชยตามกฎหมาย จึงไม่รู้ว่าตัวเองควรได้รับอะไรบ้าง
ที่หนักไปกว่านั้นคือ แรงงานต่างด้าวจำนวนมากที่เข้ามาทำงานในเชียงใหม่ ทั้งในธุรกิจบริการ โรงแรม ร้านอาหาร และงานใช้แรง พวกเขามักไม่รู้กฎหมายแรงงานไทย ไม่รู้สิทธิที่ควรได้รับ และถูกกดค่าแรงหนักกว่าคนไทยอีกหลายเท่า เมื่อกลุ่มแรงงานที่เปราะบางที่สุดยังไม่กล้าพูด ไม่กล้าเรียกร้อง สิ่งที่เกิดขึ้นคือทั้งตลาดแรงงานกลายเป็นภาพที่นายจ้าง “ตั้งมาตรฐานต่ำแล้วทุกคนก็ต้องยอม”
พอไม่มีใครกล้าท้วงหรือเรียกร้อง องค์กรและผู้ประกอบการก็แทบไม่รู้สึกความจำเป็นที่จะต้องปรับปรุงสวัสดิการ เพิ่มเงินเดือน หรือพัฒนาคุณภาพงาน ผลลัพธ์คือ ตลาดงานเชียงใหม่ยังคงอยู่ในสภาพ เงินเดือนต่ำ สวัสดิการน้อย และโอกาสเติบโตจำกัด วนลูปเดิมโดยไม่มีแรงกดดันให้เกิดการเปลี่ยนแปลงจริงจัง
7. สวัสดิการยังถูกจำกัด
อีกหนึ่งปัญหาที่เห็นชัดในตลาดงานในเชียงใหม่ ที่ทำให้การ หางานเชียงใหม่ดีๆ เป็นเรื่องยาก คือ สวัสดิการที่ยังไม่เพียงพอ หลายบริษัทให้เพียงประกันสังคมตามกฎหมายหรือสวัสดิการขั้นต่ำ ขาดสิ่งสำคัญอย่างโบนัสประจำปี ประกันสุขภาพเพิ่มเติม หรือกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ ขณะที่วันลาพักผ่อนและสิทธิอื่น ๆ ก็ยังถือว่า น้อยมาก แม้แต่วันหยุดสัปดาห์ละ 2 วันก็หาได้ยาก การลาป่วยหรือลากิจบางแห่งต้องผ่านขั้นตอนหลายชั้น ทำให้ work-life balance ลดลง คนทำงานหลายคนจึงรู้สึกว่า “เหนื่อย แต่รายได้น้อย และสวัสดิการไม่คุ้มค่า” ส่งผลให้ Talent เก่ง ๆ อาจย้ายไปหาตลาดงานที่ให้คุณภาพชีวิตดีกว่า ตลาดงานเชียงใหม่จึงแข่งขันสูง แต่ไม่สามารถดึงดูดและรักษาคนเก่งได้จริง
สุดท้ายแม้ตลาดงานเชียงใหม่จะเต็มไปด้วยข้อจำกัด เงินเดือนไม่สูง สวัสดิการน้อย งานดีมีจำกัด และการแข่งขันสูง แต่ทำไมเรายังเลือกอยู่ที่นี่? คำตอบง่าย ๆ คือ เชียงใหม่ยังมีสิ่งที่เรารักและยึดเหนี่ยวมากกว่าตัวงานเพียงอย่างเดียว ฟีลสโลว์ไลฟ์ ร้านกาแฟบรรยากาศดี ธรรมชาติรอบตัว ผู้คนเป็นมิตร กิจกรรมทางวัฒนธรรมที่เข้าถึงง่าย และความสมดุลระหว่างชีวิตกับงานที่เมืองใหญ่อย่างกรุงเทพฯ หาได้ยาก ที่นี่เราสามารถใช้ชีวิตแบบที่ตัวเองชอบ อยู่ใกล้ภูเขาและแม่น้ำ เดินทางสะดวก และมีโอกาสสร้างเครือข่ายส่วนตัวได้ช้า ๆ แต่มั่นคง แม้งานประจำอาจไม่ครอบคลุมค่าใช้จ่ายทั้งหมด หลายคน including เรา ก็จะหางานนอกหรือทำ freelance เพิ่มเติมเพื่อให้ค่าใช้จ่ายในส่วนอื่น ๆ ครอบคลุม ทำให้ชีวิตในเชียงใหม่ยังสามารถอยู่ได้แบบบาลานซ์ แม้งานจะไม่สมบูรณ์แบบ แต่ คุณภาพชีวิตและความสุขส่วนตัว ก็ยังเป็นเหตุผลใหญ่ที่ทำให้เราเลือกอยู่ที่นี่ต่อไป
อ่านบทความหางานอื่นๆ ของ Job North
